co cau chap hanh va co quan dieu chinh trong he thong tu dong hoa

Tác giả : minhnd | 01 - 07 - 2026 | 9:08 PM | 5 Lượt xem

Cơ cấu chấp hành và Cơ quan điều chỉnh trong hệ thống tự động hóa

Tiếp nối quy trình xử lý tín hiệu của các bộ khuếch đại, một hệ thống tự động hóa cần có các bộ phận trực tiếp nhận lệnh để tạo ra tác động vật lý lên dây chuyền sản xuất. Nhiệm vụ quan trọng này được đảm nhận bởi cơ cấu chấp hành và cơ quan điều chỉnh.

1. Định nghĩa và phân loại Cơ cấu chấp hành

Cơ cấu chấp hành (hay còn gọi là bộ dẫn động nhiều chiều) có chức năng nhận tín hiệu điều khiển và tạo ra lực tác động lên khâu cuối cùng của thiết bị tự động là cơ quan điều chỉnh. Dựa vào khả năng thực hiện lệnh, cơ cấu chấp hành được chia làm hai loại chính:

Cơ cấu chấp hành hai vị trí: Thực hiện các tác động đơn giản như mở hoặc đóng hoàn toàn.

Cơ cấu chấp hành tỷ lệ (nhiều vị trí): Thực hiện các tác động phức tạp, cho phép điều chỉnh từ từ và dịu êm theo từng bậc.

Về mặt cấu tạo, thiết bị này vô cùng đa dạng, bao gồm các kiểu như pittông, nam châm điện, kiểu màng, mô tơ điện và kiểu liên hợp. Xét theo tốc độ, cơ cấu chấp hành cũng được chia thành nhóm có tốc độ không đổi (chủ yếu là mô tơ điện xoay chiều) và nhóm có tốc độ biến đổi tỷ lệ (như các hệ thống thủy lực, khí nén).

2. Một số cơ cấu chấp hành thông dụng

Tùy thuộc vào nguồn năng lượng vận hành, hệ thống tự động hóa sử dụng các cơ cấu chấp hành tiêu biểu sau:

Cơ cấu chấp hành điện (hai vị trí và tỷ lệ): Thường sử dụng các động cơ điện. Loại hai vị trí có hệ thống cầu dao giới hạn hành trình để đóng hoặc mở van. Loại tỷ lệ phức tạp hơn, sử dụng động cơ đảo chiều và biến trở liên hệ ngược để quay trục một góc tỷ lệ chính xác với độ thay đổi của thông số cần điều chỉnh.

Cơ cấu chấp hành kiểu điện từ (van điện từ): Hoạt động dựa trên nguyên lý của nam châm điện. Khi cuộn dây có điện, lõi thép sẽ bị hút để mở van cho nước hoặc khí đi qua, và sẽ tự động đóng lại khi mất điện.

Cơ cấu chấp hành kiểu thủy lực: Nhận sự chênh lệch áp suất của chất lỏng công tác và biến đổi nó thành các chuyển dời cơ khí theo đường thẳng hoặc góc để đóng mở cơ quan điều chỉnh.

Cơ cấu chấp hành kiểu khí nén: Phổ biến với các kiểu màng, xi phông và pittông. Dưới tác động của áp suất khí nén, màng đàn hồi sẽ bị uốn cong, truyền lực qua hệ thống khớp nối để quay van điều tiết.

3. Cơ quan điều chỉnh trong hệ thống cấp thoát nước

Nằm ở vị trí cuối cùng trong chuỗi điều khiển, cơ quan điều chỉnh có chức năng tác động trực tiếp lên môi trường vật chất (như dòng nước, khí) để thay đổi lưu lượng hoặc áp suất, nhằm giữ vững thông số theo yêu cầu định trước.

Trong các công trình cấp và thoát nước, cơ quan điều chỉnh thường là khóa van, vòi, tấm chắn hoặc biến trở. Chúng được phân loại thành loại thường mở (mở khi không có tác động) và thường đóng (đóng khi không có tác động).

Các loại van: Được dùng để điều chỉnh lưu lượng trong các đường ống có đường kính nhỏ. Việc đóng mở van được thực hiện bằng cách quay trục nối với bộ dẫn động điện hoặc thủy lực.

Tấm chắn và nắp chắn: Tấm chắn thường có đặc tính điều chỉnh dòng chảy theo đường thẳng rất tốt nhưng cấu tạo phức tạp và giá thành đắt. Nắp chắn (hay cửa chắn hình đĩa) lại được dùng rộng rãi để điều tiết lưu lượng khí với áp suất nhỏ.

Sự phối hợp nhịp nhàng giữa cơ cấu chấp hành và cơ quan điều chỉnh chính là khâu quyết định để hệ thống tự động hóa thực thi chính xác mọi mệnh lệnh công nghệ.

Tài liệu tham khảo TẠI ĐÂY

Tag: ,